Hier schrijf ik over relaties in al hun vormen: wat er tussen mensen gebeurt, welke patronen steeds terugkomen en hoe eerdere ervaringen daarin kunnen meespelen.
Waarom reageren we soms sterker dan we zelf begrijpen?
In mijn werk als relatie- en gezinstherapeut zie ik het vaak: mensen reageren soms sterker dan ze zelf hadden verwacht. Een opmerking raakt ineens veel harder. Een gesprek loopt vast. De ander trekt zich terug en dat roept onrust op. Of iemand merkt juist dat hij zelf afstand neemt. Dat vind ik interessant om samen te onderzoeken. Want meestal gaat zo’n reactie niet alleen over wat er op dat moment gebeurt. Vaak raakt een situatie in het heden aan eerdere ervaringen en aan manieren waarop we hebben geleerd met spanning om te gaan. Wat je hebt geleerd over relaties, conflicten, nabijheid en afstand neem je vaak ongemerkt mee in het contact van nu.
Wat gebeurt er tussen mensen?
Als therapeut kijk ik niet alleen naar wat iemand afzonderlijk voelt of doet, maar ook naar wat er tussen mensen ontstaat. De één zoekt meer contact wanneer er afstand wordt gevoeld. De ander ervaart dat als druk en trekt zich verder terug. Daardoor wordt de onrust bij de eerste groter. En zo ontstaat er voor je het weet een patroon. Niet omdat iemand dat expres doet. Vaak probeert ieder op zijn eigen manier met spanning om te gaan.
Patronen hebben een geschiedenis
Veel manieren van reageren zijn niet zomaar ontstaan. Misschien heb je geleerd om sterk te blijven. Om conflicten te vermijden. Om goed aan te voelen wat een ander nodig heeft. Of juist om afstand te nemen als iets te veel wordt. Dat kan lange tijd goed hebben gewerkt. Maar wat vroeger hielp, past niet altijd meer bij wat je nu nodig hebt.
Even terug naar dat ene moment
In therapie ga ik daarom graag terug naar een concreet moment.
Wat gebeurde er precies?
Wat werd er gezegd?
Wat merkte je bij jezelf?
Wat deed je daarna?
Door zo’n situatie stap voor stap terug te halen, wordt vaak duidelijker wat er eigenlijk speelde. Soms zit er onder boosheid vooral verdriet of angst. Soms ligt er onder afstand juist een behoefte aan contact. En soms is het moeilijk om uit te spreken wat je eigenlijk nodig hebt.
Begrijpen is één ding
Inzicht helpt, maar alleen begrijpen is vaak niet genoeg. Daarom werk ik in therapie ook met wat iemand op dat moment ervaart. We kijken naar emoties, eerdere ervaringen en wat er in het contact wordt geraakt. Niet vanuit de vraag wat is er mis met mij?, maar eerder: wat gebeurt er met mij en waarom raakt dit mij zo?
Er kan iets veranderen
Patronen kunnen hardnekkig zijn, zeker als ze al lang bestaan. Maar een patroon is niet wie je bent. Wanneer duidelijker wordt wat je raakt, wat je probeert te beschermen en hoe reacties elkaar beïnvloeden, ontstaat er ruimte om iets anders te doen. Niet alles hoeft eerst opgelost te zijn.
Als we beter begrijpen wat er speelt, ontstaat er ruimte om anders te reageren.
Door Deborah Hopstaken I relatie en systeemtherapeut I NVRG-supervisor